آلودگی ازون چیست و چه خطرات و عوارضی دارد؟

همیشه تصور بر این است که معمولا آلودگی هوای شهرهای بزرگ در فصول سرد و به دلیل وارونگی دما اتفاق می افتد. شهر تهران یکی از شهرهایی است که همواره در پاییز و زمستان با آلودگی هوا دست و پنجه نرم می کند و هوای اغلب روزهای سرد در این شهر ناسالم اعلام می شود.

اما چند سالی است که در فصول گرم و حتی تابستان ها نیز هوای شهر تهران برای گروه های حساس ناسالم تشخیص داده می شود. دلیل آلودگی هوا در روزهای گرم سال، آلاینده ای به نام ازون است.

ازون چیست؟

گاز ازون از سه اتم اکسیژن تشکیل شده است و وجود آن در اتمسفر زمین برای جلوگیری از ورود اشعه ی فرابنفش خورشید بسیار ضروری است. به این نوع ازون که در استراتوسفر قرار دارد، اصطلاحا ازون خوب می گویند. از ازون در کاربردهای صنعتی نیز استفاده می شود.

اما نوعی دیگر از ازون در سطح زمین وجود دارد که به عنوان آلاینده شناخته می شود. این ترکیب از واکنش های شیمیایی ترکیبات آلی فرّار و اکسیدهای نیتروژن در حضور نور خورشید بوجود می آید. از آنجا که این گاز تاثیرات مخربی بر سیستم تنفسی انسان و جانوران و همچنین بافت گیاهان دارد، به عنوان یک آلاینده ی خطرناک شناخته می شود. باید توجه داشت که آلاینده ی ازون در چگالی های پایین بدون بو و رنگ است و معمولا در تابستان ها امکان تشکیل آنها بیشتر است. هرچه گرما و شدت تابش نور خورشید بیشتر باشد، ازون بیشتری تولید خواهد شد. به همین علت ظهرهای تابستان از جمله مواقعی است که میزان غلظت ازون موجود در شهرهای آلوده به حداکثر خود می رسد.

عوامل تولیدکننده ازون در سطح زمین

عوامل تولیدکننده ازون در سطح زمین

همانطور که گفته شد، ازون موجود در سطح زمین از واکنش اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرّار (VOC ها) در کنار نور خورشید بوجود می آید. این ترکیب ها عمدتا از اگزوز خودروها خارج می شوند و منشاء اصلی آنها احتراق سوخت های فسیلی است، مخصوصا زمانی که سوخت بطور کامل نمی سوزد. بنابراین می توان گفت که آلاینده ی ازون یک آلاینده ی ثانویه است که از واکنش سایر آلاینده ها بوجود می آید.

در کنار خودروها، کارخانه های صنعتی و شیمیایی، نیروگاه ها، پمپ بنزین ها و… نیز از جمله تولیدکننده های آلاینده هایی هستند که در نهایت در تابستان و فصول گرم به ازون تبدیل می شوند.

آلاینده ازون چه خطراتی برای سلامت انسان دارد؟

ازون نیز مانند سایر آلاینده های موجود در هوا بر سیستم تنفسی انسان تاثیر منفی می گذارد. این آسیب ها ممکن است خود را به صورت سرفه مزمن، سوزش بینی و گلو، سوزش چشم، سردرد، حالت تهوع، خستگی، آلرژی و حساسیت و سایر بیماری ها و ناراحتی های مرتبط با دستگاه تنفسی نشان دهد.

آسیب های ناشی از در معرض ازون بودن برای افراد دارای بیماری زمینه ای از جمله بیماران تنفسی و قلبی، افراد مبتلا به آسم، بیماری های خاص ژنتیکی، کودکان، سالمندان و زنان باردار و افرادی که به مدت طولانی در فضای آزاد هستند بیشتر است. از آنجا که آلاینده ی ازون رنگ ندارد، شاید بسیاری از افراد متوجه وجود آن در محیط نشوند و این موضوع می تواند باعث شود که مراقبت کمتری از خود داشته باشند یا در روزهای آلوده ی تابستان، زمان بیشتری را در محیط بیرون و در معرض ازون بگذرانند.

عوارض آلاینده ی ازون بر سلامت انسان

آلاینده ی ازون

غیر از موارد گفته شده در بالا، ازون می تواند عوارض خطرناکی بر سلامت افراد حساس داشته باشد. این آلاینده ممکن است باعث سختی در تنفس و احساس درد در قفسه سینه شود. همچنین با ملتهب کردن مجاری و دتسگاه تنفسی موجب بروز تنگی نفس در افراد شود. عفونت ریه از دیگر عوارضی است که ممکن است افراد در معرض ازون به آن مبتلا شوند.

همچنین بیماران آسمی دچار تعداد حملات بیشتری خواهند شد و بیماری آنها تشدید می شود. حتی ممکن است افرادی که به آسم مبتلا نیستند دچار علائم این بیماری شوند.

میزان ازون در هوای شهر تهران

تهران یکی از آلوده ترین شهرهای جهان در فصول سرد سال است. اما اخیرا این شهر در تابستان و روزهای گرم سال نیز دچار آلودگی با ازون شده است. هر ساله میزان غلظت آلاینده ی ازون موجود در هوای تهران افزایش داشته است و حتی به مرز خطرناکی رسیده است.

نمودار زیر نشان دهنده میزان رشد تعداد روزهای ناسالم برای گروه های حساس به دلیل ازون است.

ازون در هوای شهر تهران

علاوه بر عوامل تولیدکننده آلاینده ی ازون، در تهران به دلیل وجود ناوگان حمل و نقل فرسوده و خودروهای دیزلی قدیمی، میزان تولید ازون روز به روز بیشتر شده است.

روش ها مقابله با آلاینده ی ازون

شاید بتوان گفت مفیدترین راه برای مقابله با ازون، اجتناب از قرار گرفتن در محیطی است که گاز ازون به میزان خطرناک در آنجا وجود دارد. همچنین در صورتی که حضور در این فضا ضروری است، می توان عالیت خود را به صبح یا شب موکول کرد که به دلیل کم شدن تابش نور خورشید، میزان ازون موجود در هوا نیز کاهش می یابد.

آیا دستگاه های تصفیه هوا ازون تولید می کنند؟

دستگاه های تصفیه هوا برای از بین بردن آلودگی هوای خانه تولید شده اند و انواع مختلف آنها قادر است تا حجم هوای متفاوتی را تصفیه کند. این دستگاه ها از دو نوع سیستم فیلتراسیون بهره می گیرند:

فیلتراسیون پسیو یا غیرفعال که هوا با استفاده از فن دستگاه تصفیه هوا از یک طرف وارد شده و پس از عبور از فیلترهای دستگاه از سمت دیگر خارج می شود. فیلترهای به کار رفته در این دستگاه ها معمولا یک فیلتر اولیه، فیلتر هپا و فیلتر کربن اکتیو است. دستگاه تصفیه هوای هانیول مدل ایرتاچ نیز از این سیستم فیلتراسیون استفاده می کند.

دستگاه تصفیه هوا هانیول مدل Air Touch

نوع دیگر فیلتراسیون، سیستم فیلتر اکتیو یا فعال است که با استفاده از یونیزاسیون هوا، آلاینده های موجود را از بین می برد. دستگاه هایی که از این فناوری بهره می برند، اغلب یکی از منابع تولیدکننده ازون هستند. به همین دلیل پیشنهاد می شود در صورت دسترسی به دستگاه های تصفیه هوا که از فناوری فیلتراسیون پسیو استفاده می کنند از خرید دستگاه های با سیستم فیلتر اکتیو اجتناب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *